प्रतिशोधलाई प्रतिशोधले अन्त्य गर्न सकिदैन

कार्ल मार्क्स भन्दा नेपालका दार्शनिक अर्थात भगवान गौतम बुद्ध चौबीस सय बर्ष अगाडि नै जन्मिएका थिए भने पुर्वी एसियाका चीन, जापान, कोरिया, थाईल्याण्ड जस्ता मुलुकहरुमा बुद्धका दर्शनहरु व्यापक भैसकेको पाइन्छ । तर त्यतिबेलाको युरोपमा बुद्धको दर्शनले स्थान नपाएको भेटियो किनकि त्यतिबेलाको समय पनि युरोपियन बादको समय रहेछ । एसियन दार्शनिकहरुको दर्शन युरोपमा प्राय निषेध पाइयो । केही सताब्दी अघिनै युरोपमा बुद्धको अहिंसाबदी करुणाको दर्शन त्यी युरोपियन हरुले अध्यन गर्न पाएका अथवा गरेका थिए भने कार्ल मार्क्सले रचना गरेको कम्युनिस्ट मेनुफ्यस्टोमा हिँसा र बारुदको गन्धको मिश्रण हुन्थेन होला । यदि कार्लमाक्र्सले साँच्चिकै बुद्ध दर्शनलाई गहिराइमा अध्यन र आत्मसात गरेका थिए भनेर उनका उत्तराधिकारीहरूले आजको जस्तो राजनीति गर्थे होला त ?
यो प्रश्न अहिले नेपालका कम्युनिस्ट नेताहरू विशेषत: माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल, केपी शर्मा ओली र विद्यादेवी भण्डारी प्रचण्ड र जनार्दन शर्माबीचको तिक्तता हेर्दा झन् असाध्यै मार्मिक र कारिणिक लाग्छ । कम्युनिस्ट आन्दोलन जुन जनताको वर्गीयमुक्ति र सामाजिक न्यायका लागि उभिएको थियो, आज व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाको जालोमा अल्झिएर करुणा र विचारशून्य शक्तिसंघर्षको रंगमञ्च जस्तै बनेको छ, सिँगै कम्युनिस्ट आन्दोलन, पहिरोको डिलमा उभिएको सुकेको रुखजस्तै भएको छ । त्यो रुखमा न त चराको बास छ । न त त्यो रुख हरियो हुनसक्ने आश छ । चराचुरुंगीले समेत बास बस्न विश्वास नगरेको र हाँगा झरिसकेको सुखड ठुटे रुखको अबस्था कस्तो होला ?
आफ्नो मुलुक बाहिर बसेर २००६ साल बैशाख १० तदनुरुप १९४९ अप्रिल २२ शुक्रबार का दिन कं पुष्पलालले स्थापना गरेको कम्युनिस्ट पार्टी । जहाँनियाँ राणा शासन विरुद्धको संगठित र चेतनामुलक सन्देशको शंखघोष थियो । नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनको इतिहास आदर्श र त्यागको कथा समेटिएको झापा बिद्रोहदेखि माओवादी सशस्त्र युद्ध ०६२÷६३ को जनआन्दोलनसम्म आईपुग्दा नेपाली काङ्ग्रेसलाई पनि साथमा लिँदै कम्युनिस्टहरूले देशलाई निर्णायक मोडमा पुर्याएकै हुन् । वर्गीय समानता, जनताको शक्ति र शोषणविहीन समाज निर्माणको सपनाले लाखौँ युवालाई नेपाली राजनीतितिर तान्यो र हजारौं युवाको बलिदानी पनि भयो । जब इतिहासका ती संघर्षका पन्नाहरु पल्टाइन्छ र वर्तमान नेतृत्वले देखाउने व्यवहार पार्टी र राज्य सन्चालनका तौर तरिकाहरु हेरिन्छ अनि वर्गीय शोषण विरुद्धको समाजवादी आन्दोलनलाई सत्ताको खेलमा चुर्लुम्म डुबुल्की मारेको अनुभूति हुन्छ ।
के यसैको लागि थियो त त्यही अनगिन्ती ज्ञातअज्ञात सहिदहरु र क पुष्पलाल, मनमोहन र मदन भण्डारीले देखेका सपनाहरु ? यी र यस्तै ब्यथितिका कारण आज समग्र नेपाली जनता सरकारको रवैयाप्रति किन आक्रोशित छन् ? यहाँ केही ऐतिहासिक पार्टी र ब्यक्तीहरुले हाँकेका पार्टी गतिबिधिको बारेमा अलिकति उल्लेख गर्न मन लाग्यो । दासढुङ्गामा भएको मदन-आश्रित जिप दुर्घटनापश्चात् एकाएक माधवकुमार नेपालले नेकपा एमालेको नेतृत्व सम्हाल्ने जिम्मेवारी पाए । तत्पश्चातदेखि माधब नेपालले नेकपा एमालेको नेतृत्व गरुन्जेल आधारभुत तहसम्म लेनिनबादी संगठनात्मक सिद्धान्तको आधारमा सांगठनिक कामहरु भएकै हुन् । त्यहिबेलाका संगठनका ढाँचाहरु आज पनि छन् । त्यी कमिटीहरु आज पनि जिबित छँदैछन् ।
तर, माधब नेपाल नेतृत्वमा रहिन्जेल उनले सत्तासमीकरण पार्टी र नेता कार्यकर्ता जोगाउने बहानामा सत्तालाई प्राथमिकतामै राखेर यतिसम्म गर्न र भन्न भ्याएकि राजा ज्ञानेन्द्रको प्रतिगमन आदि सच्चिएको निष्कर्ष र ठोस विश्लेषणसहित कम्युनिस्ट पार्टीलाई अर्धसत्तासिन बनाए । त्यो गलत थियो र भयो । अब नेपाली मुलधारको कम्युनिस्ट पार्टीको उँधोगतिको आरम्भ यहिबाट सुरु भएको हो कि भन्ने लाग्दछ । नेकपा एमालेका नेताहरू कम्युनिस्ट पार्टीको दस्ताबेजभन्दा अलिक फरक ढँगबाट विचारधारा भन्दा संगठनगत समीकरण र सत्तासन्तुलनको खेलमा पटकपटक सत्तासिन हुने दाऊमा नयाँ दौरा सुरुवाल सिलाउँदै दराजमा पट्याउँदै राख्ने संस्कृति जत्तिकै बनाउन थालेका थिए ।
तथापि, पछिल्लो समय माधव नेपालको ब्यक्तिगत स्वार्थमा अर्थात आफू र आफ्नाखाले बिचार समूहहरुको पार्टी र सांगठनिक राजनितिक रुपमा अपमानित भएको महशुस गर्दै यत्रो इतिहास बोकेको देशकै कम्युनिष्टहरुको मुलधारको नेतृत्व गरेको गौरवशाली पार्टी नेकपा एमालेबाट चोइटिएर आज सिँगो नेतृत्व गर्न सक्ने हैसियतका नेता कार्यकर्तालाई घर न घाटको अबस्थामा पु¥याएर आफू पनि जिबनको उत्तरार्धमा भ्रष्टाचारको मुद्धा लागेर बिचल्नीमा परे । क प्रचण्डले नेतृत्व गरेको माओबादी पार्टीको हबिगतको बारेमा धेरै नबोलम् होला । नेपाली जनता भुक्तभोगी नै छन् । एकता केन्द्र र माओबादी मिलेर बनेको माओबादी केन्द्रमा पुर्वउपराष्ट्रपति नन्दकिशोर पुनको पुनः पार्टी प्रवेशले क नारायणकाजीको छटपटाहटले अत्तालियका प्रचण्ड झन् जनार्दनको गर्जनले आगोमाथि घ्यु थपिएझैँ गरि अट्टाहास हाँसोसहित पार्टीलाई वानम्यान बनाउने प्रवृत्तिबाट दनदनी जलिरहेका देखिन्छ ।
क झलनाथ खनाल उपचारको क्रममा चीनमा रहेका बेला माधवसँग पनि खासै परामर्श नगरि यता केपी ओली र प्रचण्ड मिलेर पार्टी एकता गरि दुई पाइलट मिलि संयुक्तरुपमा कम्युनिस्ट नामको जेट बिमान उडाउने योजना बन्यो । नेकपा एमाले र नेकपा माओबादी केन्द्रबिच पार्टी एकतामा बामदेब गौतमको अहंम् भुमिका रह्यो । तर दुई पार्टी एकैठाउँ दुई बर्षभन्दा बढी टिक्न सकेन । टिक्न नसक्नुमा पनि बामदेवको हात रह्यो किनभने दुई पार्टी एक भएपछि नौं जनाको सचिवालय थियो । कम्युनिष्ट पार्टी फुटको अन्तिम चरणमा पुग्यो । त्यतिबेला चार–चार जनाको टिम बन्यो । जता बहुमतको निर्णय हुन्थ्यो, त्यहि पार्टी रहन्थ्यो बामदेबको तटस्थताले कतै बहुमत पुगेन् । इतिहासमा जुटेको पार्टी नेताहरुको निजि स्वार्थका कारण बाध्य भएर मिलिसकेको कम्युनिस्ट पार्टी बिभाजन संघारमा पुग्यो ।
अब प्रचण्ड र केपी ओली आआफ्नो झण्डा बोकेर तितरबितर भए ।