“हरित नेपालको सपना : वातावरण संरक्षणमा राष्ट्रव्यापी चेतना र अभियानको लहर”

एलिशा तिमिल्सिना

काठमाडौँ । हाल देशभर वातावरणप्रति जनचेतना अभूतपूर्व रुपमा वृद्धि हुँदै गएको छ। हरेक क्षेत्र, हरेक समुदाय र हरेक पुस्ताले अब वातावरणीय सन्तुलनको महत्व गम्भीरतापूर्वक बुझ्न थालेका छन्। विद्यालयदेखि विश्वविद्यालय, गाउँदेखि शहर, संघीय सरकारदेखि स्थानीय तहसम्म वातावरण संरक्षणका कार्यक्रमहरू तीव्र रूपमा अगाडि बढिरहेका छन्।

सरकारले “हरित नेपाल अभियान–२०८२” को घोषणा गर्दै देशभर वृक्षारोपण, प्लास्टिक न्यूनिकरण, जैविक विविधता संरक्षण र स्वच्छ उर्जा प्रवर्द्धनलाई प्राथमिकतामा राखेको छ। उक्त अभियान अन्तर्गत हालै ७७ वटै जिल्लामा एकैपटक करिब १० लाख बिरुवा रोपिएको छ।

युवा क्लब, विद्यार्थी समूह र सामाजिक संघ–संस्थाहरूले वातावरणीय मुद्दामा उल्लेखनीय योगदान दिँदै आएका छन्। हरेक शनिबार स्वच्छता अभियान, नदी सफाइ, सार्वजनिक स्थानमा हरियाली प्रवर्द्धनजस्ता कार्यहरूमा हजारौं युवाहरू स्वयंसेवकको रूपमा जुटिरहेका छन्।

वातावरण विज्ञहरूका अनुसार प्लास्टिकको प्रयोग घटाउने, पुनः प्रयोगयोग्य सामान प्रयोग गर्ने, जैविक कृषि प्रवर्द्धन गर्ने, सार्वजनिक यातायातमा यात्रा गर्ने जस्ता सरल अभ्यासले ठूलो प्रभाव पार्न सक्छ। अहिले शहरी बासिन्दा पनि बालकदेखि वृद्धसम्म घरमै कम्पोस्ट बनाउने, झोलामा सामान राख्ने र घर–घरमा सौर्य उर्जाको प्रयोग गर्न थालेका छन्।

शिक्षा मन्त्रालयले देशभरका विद्यालयमा वातावरणसम्बन्धी पाठ्यक्रम थप गर्दै विद्यार्थीहरूमा सानैदेखि हरित चेतना विकास गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। “पृथ्वी हाम्रो साझा घर” भन्ने नारासहित बालबालिकाहरूले पनि वातावरण संरक्षणमा सशक्त भूमिका खेल्न थालेका छन् ।

नेपालको वातावरण संरक्षण अब सरकार वा केही संस्थाको मात्र जिम्मेवारी नरही सबै नेपाली नागरिकको साझा संकल्प बनेको छ। यही साझा प्रयास र चेतनाले हरित, स्वच्छ र दिगो नेपाल निर्माणको सपना साकार हुने देखिन्छ।