तिहारका लागि पोखरा आइपुगे भेँडाच्याङ्ग्रा

गण्डकी। तिहारका लागि मुस्ताङ, डोल्पा, मुगुलगायत हिमाली भेगबाट भेँडाच्याङ्ग्रा लिएर व्यापारी पोखरा झरेका छन् । बिक्रीका लागि पोखरा महानगरपालिका–१ सिमपानीमा भेँडाच्याङ्ग्रा राखिएको छ । दसैँको तुलनामा तिहारमा कम सङ्ख्यामा भेँडाच्याङ्ग्रा ल्याउने गरिन्छ । मुस्ताङको जोमसोमका व्यापारी पेम्बा छिरिङले तिहारका लागि ७०० च्याङ्ग्रा पोखरा भित्रिएको बताउनुयो । “मुस्ताङबाट बाहिरिएका एक हजार २०० च्याङ्ग्रामध्ये ५०० काठमाडौँ र ७०० च्याङ्ग्रा पोखरा ल्याइएको छ”, उहाँले भन्नुभयो । उहाँका अनुसार रोज्जा च्याङ्ग्राको मूल्य रु ४० हजार पर्छ ।

त्योभन्दा कम मूल्यका च्याङ्ग्रा बथानमा छन् । छिरिङले साथी निरज थकालीसँग मिलेर तिहारका लागि ५५ वटा च्याङ्ग्रा पोखरा ल्याएको बताउनुभयो । दसैँमा तीनसय बढी च्याङ्ग्रा बेचेको उहाँले सुनाउनुभयो । “दसैँमा च्याङ्ग्राको राम्रो व्यापार भयो, फूलपातिपछि त माग पु¥याउनै नसक्ने अवस्था आएको थियो,” छिरिङले भन्नुभयो, “तिहारमा च्याङ्ग्राको माग स्वभाविक रूपमा कम हुन्छ, तर अघिल्ला वर्षको तुलनामा यसपटक पोखरामा बढी सङ्ख्यामा भेँडाच्याङ्ग्रा भित्रिएका छन् ।” अहिले सिमपानीका सात÷आठ ठाउँबाट भेँडाच्याङ्ग्राको बिक्रीवितरण भइरहेको छ । मुगुको छायाँनाथ रारा नगरपालिका–६ का उदीम भाम पनि भेँडाच्याङ्ग्रा लिएर सुर्खेत हुँदै पोखरा आइपुग्नुभएको छ । उहाँकोमा अधिकांश भेँडा र साँढ छन् । केही च्याङ्ग्रा छन् । मुगुदेखि चार दिन लगाएर पोखरा आइपुगेको भामले बताउनुभयो । “दसैँमा च्याङ्ग्रा ल्याएर बेचेको हो, यसरी पोखरा आउन थालेको पाँच÷छ वर्षजति भयो,” उहाँले भन्नुभयो, “गत वर्ष केही घाटा खानुप¥यो, अहिलेको दसैँमा राम्रै व्यापार भयो, तिहारको आम्दानी कस्तो हुन्छ हेरौँ ।” दसैँ–तिहारका बेला एउटा व्यापारीले डेढ÷दुई लाखसम्म कमाइ गर्ने गरेको उहाँको भनाइ छ । टाढादेखि च्याङ्ग्रा ल्याउनुपर्दा ढुवानी, खाना र बासमा धेरै खर्च हुने गरेको व्यापारी बताउँछन् ।

भेँडा च्याङ्ग्राको व्यापारबाट आफ्नो पुस्तैनी पेशा धानिनुका साथै चाडबाडका बेला उपझोक्ताको रोजाइ पनि पूरा हुने उनीहरु बताउँछन् । डोल्पाका सन्तोष धराला पनि १५० च्याङ्ग्रा लिएर बेच्नका लागि पोखरा झर्नुभएको छ । “चाडबाडमा च्याङ्ग्रा बेच्न पोखरा आउन थालेको तीन वर्ष भयो”, उहाँले भन्नुभयो, “च्याङ्ग्राका लागि घाँस र चरण क्षेत्र पाइने भएकाले पोखरामा सहज पनि छ ।” आफ्नो मुख्य पेशा नै यही भएकाले घाटानाफा जेजस्तो हुँदा पनि च्याङ्ग्रा व्यापारलाई निरन्तरता दिँदै आएको धरालाले बताउनुभयो । दसैँ–तिहारका बेला कतिपय बाहिरी जिल्लाका व्यापारी पनि च्याङ्ग्रा लिन मुस्ताङ पुग्ने गर्छन् । मुस्ताङको जोमसोम, कागबेनी, चमरलगायत ठाउँमा पुगेर व्यवसायीले च्याङ्ग्रा ल्याउँछन् ।

त्यहाँबाट म्याग्दी, बागलुङ, पर्वत हुँदै पोखरा ल्याइपु¥याउन हप्तादिनसम्म लाग्छ । मुस्ताङी च्याङ्ग्रा पोखरा हुँदै काठमाडौँसम्म पुग्ने गरेको छ । मुस्ताङदेखि बागलुङ, पोखरा हुँदै काठमाडौँसम्म ट्रकमा च्याङ्ग्रा लाने गरिए पनि केही व्यापारीले भने हिँडाएर पोखरासम्म ल्याउने गरेका छन् । लामो र कठिन यात्रा तय गरेर उनीहरुले च्याङ्ग्रा सहर भित्र्याउँछन् । मासुजन्य अरु परिकार बाह्रैमास पाइने भएपनि च्याङ्ग्राका लागि भने उपभोक्ताले दसैँ र तिहार नै कुनुपर्छ । विशेष गरी दसैँका बेला च्याङ्ग्राको मासु उपभोक्ताको बढी रोजाइमा पर्ने गरेको छ । हिमाली हावापानीमा जडीबुटी खाएर हुर्केको हुनाले च्याङ्ग्रा स्वादिष्ट र स्वस्थ्यकर मानिन्छ ।